Dolum Makinası; sıvı ürünlerin şişe ve uygun ambalajlara düzenli biçimde doldurulması için hazırlanan kompakt otomatik şişe dolum hattıdır. Ürün ve ambalaj yapısına göre kapak kapatma, etiketleme ve kodlama üniteleriyle birlikte çalışabilir.
Dolum Makinası | Otomatik Şişe Dolum Hattı, sıvı ve dolum özellikleri makineyle uyumlu ürünlerin şişe, kavanoz ve uygun ambalajlara belirlenen miktarda aktarılması için hazırlanır. Konveyörlü hat yapısı; boş ambalajların dolum bölümüne taşınmasını, dolumdan sonra kapak kapatma, etiketleme ve kodlama aşamalarına düzenli biçimde ilerlemesini sağlar.
Makinenin dolum yöntemi; ürünün akışkanlığına, viskozitesine, köpürme davranışına, hedef dolum miktarına ve ambalaj yapısına göre belirlenir. İnce sıvılar, yoğun ürünler, köpüren ürünler ve kimyasal içerikli sıvılar aynı pompa, vana veya nozulla çalışmayabilir.
Kompakt şişeleme hattı; üretim alanını kontrollü kullanmak, elle yapılan tekrarlı işlemleri azaltmak ve dolumdan etiketlemeye kadar olan ürün hareketini tek hat üzerinde toplamak isteyen küçük ve orta ölçekli işletmelere göre hazırlanabilir.
Düşük üretim miktarı ve operatör kontrollü dolum için 2 nozullu yarı otomatik dolum makinası, akış ölçümlü otomatik üretim için ise 2 nozullu flowmetreli sıvı dolum hattı incelenebilir.
Boş şişeler operatör, döner tabla, şişe besleme ünitesi veya mevcut üretim hattı üzerinden konveyöre alınır. Konveyör kılavuzları ambalajların dolum bölümüne düzenli biçimde ilerlemesine yardımcı olur.
Şişeler dolum başlıklarının altında doğru konuma geldiğinde ürün aktarımı başlar. Kullanılan ölçüm biçimine göre dolum miktarı; hacim, akış, ağırlık, zaman veya servo kontrollü ürün aktarımı üzerinden yönetilebilir.
Hedef miktar tamamlandığında ürün akışı kesilir. Dolu ambalajlar konveyör üzerinde kapak kapatma bölümüne, ardından etiketleme ve kodlama aşamalarına ilerler.
Hattın bütün bölümleri aynı üretim temposuna göre hazırlanmalıdır. Dolum makinası hızlı çalışırken kapak kapatma veya etiketleme bölümü daha yavaş kalırsa ambalajlar konveyör üzerinde birikebilir.
Sıvı dolum makinası, ürünün her ambalaja belirlenen miktarda aktarılmasını ve şişelerin üretim hattı üzerinde aynı çalışma sırasından geçmesini sağlar.
Elle yapılan dolumlarda operatöre bağlı olarak dolum seviyesi, çevrim süresi ve ambalaj temizliği değişebilir. Otomatik çalışma; ürün besleme, şişe konumlandırma ve dolum hareketlerini belirli bir sıra içinde yürütür.
Makinenin amacı yalnız şişeye sıvı aktarmak değildir. Dolum sırasında ambalajın doğru konumda tutulması, ürünün taşmaması, şişe ağzının temiz kalması ve sonraki kapatma işleminin düzenli ilerlemesi de hat hazırlığının bir parçasıdır.
Otomatik şişe dolum makinası, konveyör üzerinde ardışık biçimde ilerleyen ambalajları dolum bölümüne alır. Şişe algılama, durdurma, merkezleme ve dolum hareketleri makinenin otomasyon düzenine göre yürütülür.
Boş ambalajların hatta alınmasından dolu ürünlerin çıkışına kadar olan bölüm tesis ölçülerine göre hazırlanabilir. Giriş ve çıkış yönü, operatör çalışma alanı, ürün besleme tankı ve yardımcı makineler yerleşim planı üzerinde birlikte ele alınır.
Üretim miktarı arttığında otomatik kapak besleme, kapak sıkma, etiketleme, tarih kodlama, ürün kontrolü ve koli hazırlama bölümleri hatta eklenebilir.
Her sıvı ürün için tek bir dolum yöntemi uygun değildir. Makine seçiminde ürünün yalnız adı değil, gerçek akış davranışı ve üretim şartları incelenmelidir.
İnce akışkan ürünlerde zaman kontrollü, pompalı veya flowmetreli dolum kullanılabilir. Yoğun ürünlerde pistonlu, servo kontrollü veya ürüne uygun pompa yapısı gerekebilir. Kilogram esasına göre satılan yüksek hacimli ürünlerde tartılı dolum tercih edilebilir.
Dolum yöntemini belirleyen başlıca bilgiler şunlardır:
Flowmetreli dolumda ürünün boru hattından geçen miktarı ölçülür. Ayarlanan değere ulaşıldığında vana kapatılarak dolum çevrimi tamamlanır.
Bu yöntem; ürünün ölçüm cihazıyla uyumlu olması, gerekli debimetre tipinin doğru seçilmesi ve ürün besleme şartlarının kararlı tutulması halinde kullanılabilir.
Daha yüksek kapasiteli akış ölçümlü üretimler için 8 nozullu flowmetreli dolum hattı, yağ tenekesi ve endüstriyel ambalaj uygulamaları için akışmetre dolum hattı ayrı makine seçenekleridir.
Servo kontrollü dolumda ürün aktarım hareketi ayarlanan çalışma değerlerine göre yönetilir. Dolum miktarı, hız ve hareket sırası ürün ile ambalaja uygun biçimde hazırlanabilir.
Servo kontrollü yapı; farklı dolum miktarlarıyla çalışan, üretim tekrarını ve hızlı ürün geçişini önemseyen işletmelerde kullanılabilir.
Çok nozullu servo kontrollü üretim için 8 nozullu servolu dolum makinası incelenebilir.
Ürünün litre veya mililitre yerine gram ve kilogram değerine göre doldurulması gerekiyorsa loadcell kontrollü tartı yapısı kullanılabilir.
Tartılı dolumda boş ambalajın dara ağırlığı alınır ve ürün dolumu gerçek net ağırlık üzerinden takip edilir. Kova, bidon, teneke ve galon gibi yüksek miktarlı ambalajlarda kullanılabilir.
Ağırlık esaslı dolum uygulamaları için tartılı dolum makinası sayfasındaki makine yapısı incelenebilir.
Krem, jel, losyon ve benzeri yoğun ürünler, su benzeri ince sıvılardan farklı bir akış gösterir. Ürün sıcaklığı, yapışkanlığı ve nozul ucundaki kesilme davranışı dolum yöntemini etkiler.
Yoğun ürünlerde besleme pompası, ürün tankı, hortum çapı, vana ve dolum nozulu gerçek ürün numunesine göre seçilmelidir.
Kavanoz ve kozmetik ambalajlarına krem dolumu için krem dolum makinası ayrı bir hat olarak kullanılabilir.
Viskozite, ürünün akmaya karşı gösterdiği direnci ifade eder. Su benzeri ince sıvılar küçük kesitlerden hızlı geçebilirken yoğun ürünler daha geniş ürün hattı veya farklı pompa düzeni isteyebilir.
Ürünün viskozitesi sıcaklığa bağlı olarak değişebilir. Soğuk ortamda yoğunlaşan bir ürün, üretim sıcaklığında daha akışkan hale gelebilir. Makine ayarı ürünün gerçek dolum sıcaklığında yapılmalıdır.
Üretim sırasında ürün sıcaklığı veya yapısı değişirse dolum süresi, nozul akışı ve dolum miktarı tekrar kontrol edilmelidir.
Sıvı sabun, şampuan, deterjan ve bazı kimyasal sıvılar dolum sırasında köpürebilir. Ürünün ambalaja yüksekten veya gereğinden hızlı verilmesi köpük seviyesini artırabilir.
Köpüren ürünlerde dolum hızı kademeli olarak ayarlanabilir. Nozul ambalaj ağzına yaklaştırılabilir veya makine donanımı uygunsa dipten dolum uygulanabilir.
Dipten dolumda nozul şişe içine girer ve ürün seviyesi yükseldikçe yukarı hareket eder. Bu yapı ürünün serbest düşüş mesafesini azaltarak köpürme ve sıçramanın kontrolüne yardımcı olabilir.
Dolum tamamlandıktan sonra nozul ucunda kalan ürün şişe ağzına, dış yüzeye veya konveyöre damlayabilir. Bu durum ambalajın kirlenmesine ve etiket yapışmasının zayıflamasına neden olabilir.
Uçtan kapatmalı veya ürüne uygun damlama önleyici nozul, ürün akışını dolum başlığının ucunda kesmeye yardımcı olur.
Nozul yapısı; ürünün akışkanlığına, ipliklenme davranışına, partikül içerip içermediğine ve ambalaj ağız çapına göre seçilmelidir.
Nozul çapı küçüldükçe yoğun ürünlerin geçişi zorlaşabilir ve dolum süresi uzayabilir. Gereğinden büyük nozul ise dar ağızlı ambalajlarda sıçrama veya merkezleme problemi oluşturabilir.
Dolum başlığı hazırlanırken şu noktalar dikkate alınmalıdır:
Gerçek ürün ve ambalaj numunesi görülmeden yalnız katalog ölçüsüne göre nozul seçilmemelidir.
Otomatik dolum bölümünde sensörler ambalajın dolum noktasında bulunup bulunmadığını takip edebilir. Şişe algılanmadığında ürün verilmemesi, konveyöre boş dolum yapılmasını ve ürün kaybını azaltır.
Sensör tipi şişenin malzemesine, rengine ve yüzey yapısına uygun seçilmelidir. Şeffaf, koyu renkli veya parlak ambalajlar aynı sensör ayarıyla algılanmayabilir.
Şişe algılama işlevi, mekanik merkezleme ve doğru konveyör aralığıyla birlikte çalışmalıdır.
Dolum nozullarının ambalaj ağızlarıyla hizalanması gerekir. Şişe merkezleme bölümü, ambalajları dolum başlıklarının altında doğru konumda tutar.
Şişe ağızları nozullarla eşleşmezse ürün ambalaj dışına akabilir. Dar ağızlı şişelerde merkezleme ayarı daha hassas yapılmalıdır.
Ambalaj değişiminde yan kılavuzlar, durdurma noktası, nozul aralığı ve şişe merkezleme parçaları yeniden hazırlanmalıdır.
Şişe dolum makinası, teknik yapısına uygun PET, cam ve farklı plastik ambalajlarla çalışabilir. Ancak her ambalaj konveyör üzerinde aynı davranışı göstermez.
Hafif PET şişeler ürün aktarımı sırasında hareket edebilir veya ezilebilir. Cam şişeler daha ağırdır ve birbirine çarpmalarının önlenmesi gerekir. Yumuşak plastik ambalajlarda yan kılavuz ve baskı ayarı ambalajı biçim değiştirmeyecek seviyede tutulmalıdır.
Şişenin yüksekliği, genişliği, taban geometrisi, omuz yapısı ve ağız çapı makinenin mekanik ayarlarını etkiler.
Yeni bir ambalaj ölçüsüne geçildiğinde konveyör kılavuzları, şişe merkezleme noktası, nozul yüksekliği ve dolum miktarı yeniden ayarlanmalıdır.
Yalnız kontrol panelindeki dolum değerini değiştirmek yeterli değildir. Ambalajın dolum noktasında dengeli durduğu ve ürünün şişe ağzına temiz biçimde girdiği kontrol edilmelidir.
Üretimde kullanılacak bütün ambalaj numunelerinin makine hazırlığından önce paylaşılması, gerekli ayar aralıklarının belirlenmesini kolaylaştırır.
Konveyör, boş ambalajların dolum bölümüne ve dolu ürünlerin sonraki makinelere taşınmasını sağlar. Hat hızı, dolum çevrimi ve ambalajlar arasındaki mesafe birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Konveyör gereğinden hızlı çalışırsa şişeler dolum noktasında doğru zamanda durmayabilir. Yavaş çalışma ise makinenin hedeflenen üretim temposunun altında kalmasına neden olabilir.
Hat üzerinde ürün birikmesi beklenen bölümlerde ara biriktirme alanı veya uygun konveyör yerleşimi hazırlanabilir.
Dolumu tamamlanan şişeler konveyör üzerinden kapatma bölümüne aktarılabilir. Kapak tipi; vidalı, basmalı, pompalı, tetikli veya ürüne özel başka bir yapıda olabilir.
Uygun vidalı kapakların otomatik sıkılması için kapak kapatma makinası dolum hattının çıkışına bağlanabilir.
Kapak kapatma öncesinde şişe ağzının temiz kalması gerekir. Ürün kalıntısı kapak dişini, sızdırmazlığı ve sonraki folyo kapama işlemini etkileyebilir.
Plastik kapak içindeki uygun alüminyum folyo linerin ambalaj ağzına bağlanması gerekiyorsa kapak kapatma işleminden sonra indüksiyon ünitesi kullanılabilir.
Otomatik folyo kapatma makinası, uygun plastik kapağı takılmış ambalajları konveyör üzerinde indüksiyon başlığının altından geçirir.
Folyo uygulamasının doğru çalışması için kapak sıkma seviyesi, liner, ambalaj malzemesi ve şişe ağzı birbirine uygun olmalıdır.
Yuvarlak şişe ve kavanozlara kendinden yapışkanlı etiket uygulanacaksa silindirik etiketleme makinası kullanılabilir.
Etiketleme öncesinde ambalaj yüzeyinin temiz ve kuru olması gerekir. Dolum sırasında dış yüzeye bulaşan ürün, etiketin kenar kaldırmasına veya yüzeyden ayrılmasına neden olabilir.
Konveyör hızı, şişe aralığı ve etiketleme makinasının ürün algılama süresi dolum hattıyla uyumlu ayarlanmalıdır.
Yassı, oval veya köşeli ambalajların ön ve arka yüzlerine iki ayrı etiket uygulanması gerekiyorsa çift taraflı etiketleme makinası kullanılabilir.
Ambalajın etiketleme bölümüne doğru yönde girmesi önemlidir. Ürün konveyörde dönerse ön ve arka etiketler yanlış yüzeylere veya farklı yüksekliklere uygulanabilir.
Ambalajın gövdesini tamamen veya kısmen kaplayan shrink sleeve etiket kullanılacaksa dolum ve kapak kapatma işlemlerinden sonra sleeve uygulama bölümü hatta eklenebilir.
Sleeve etiket makinesi, rulo filmi keserek şişe veya kapak çevresine geçirir. Film daha sonra buhar veya uygun shrink tünelinde daraltılarak ambalaj biçimine oturtulur.
Üretim tarihi, son kullanma tarihi, lot numarası veya işletme takip kodu ambalaj, kapak veya etiket üzerine basılabilir.
Kodlama ünitesi dolum, kapak kapatma veya etiketleme işleminden sonra uygun konuma yerleştirilmelidir. Baskı yapılacak yüzeyin kuru, temiz ve sabit biçimde ilerlemesi gerekir.
Kamera veya sensörlü kontrol kullanılacaksa kodun varlığı ve okunabilirliği hat üzerinde takip edilebilir. Bu donanımlar teknik kapsamda bulunuyorsa ayrıca belirtilmelidir.
Makine, ürün özellikleri ve temas parçaları uygun olduğunda farklı sıvı gruplarında kullanılabilir:
Kolonya, solvent içeren ürünler ve yanıcı sıvılar standart elektrik ve otomasyon donanımıyla çalıştırılmamalıdır. Ürünün güvenlik bilgi formu, parlama noktası, üretim miktarı ve tesis ortamı incelenmelidir.
Yanıcı buhar riski bulunan üretim alanlarında elektrik ekipmanları, motorlar, sensörler, kablolama, havalandırma ve statik elektrik önlemleri ilgili saha şartlarına uygun hazırlanmalıdır.
Standart makine gövdesinin paslanmaz olması, makinenin yanıcı ürünlere otomatik olarak uygun olduğu anlamına gelmez.
Ürünle temas eden tank, pompa, boru, hortum, conta, vana ve nozullar doldurulacak ürünün kimyasal yapısıyla uyumlu olmalıdır.
Gıda, kozmetik, temizlik ve kimyasal ürünler aynı conta veya hortum malzemesiyle çalışmayabilir. Ürünün güvenlik bilgi formu ve teknik özellikleri makine hazırlığından önce paylaşılmalıdır.
Aşındırıcı, solventli veya özel kimyasal ürünlerde yalnız metal yüzeyler değil, elastomer ve plastik parçalar da ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Dolum makinasına ürün; besleme tankı, tesis hattı veya ürüne uygun pompa üzerinden gönderilebilir. Ürün basıncının ve akışının üretim boyunca kararlı kalması dolum tekrarını etkiler.
İnce sıvılar ile yoğun ürünler aynı pompayla çalışmayabilir. Pompa tipi ürün viskozitesi, kimyasal uyum, hedef debi ve temizlik ihtiyacına göre seçilmelidir.
Ürünün tank içinde homojen kalması gerekiyorsa karıştırıcı; belirli sıcaklıkta doldurulması gerekiyorsa ısıtma veya sıcaklık koruma donanımı gerekebilir. Bu özellikler yalnız gerçek ürün ihtiyacı doğrulandığında kullanılmalıdır.
Ürün değişiminden sonra tank, pompa, hortum, vana ve dolum nozullarında önceki üründen kalıntı bırakılmamalıdır.
Farklı renk, koku veya içerikte ürünlerin aynı hat üzerinde doldurulması halinde temizlik sırası ve yöntemi işletmenin üretim şartlarına göre hazırlanmalıdır.
Kolay sökülebilen bağlantılar ve erişilebilir ürün temas noktaları günlük temizlik süresini azaltabilir. Ancak her parçanın sökülme ve temizlenme biçimi kullanılan conta ve bağlantı yapısına uygun olmalıdır.
Üretim başlangıcında manuel veya yarı otomatik makine yeterli olabilir. Günlük ürün adedi yükseldiğinde ambalaj yerleştirme, dolum ve kapatma işlemleri daha fazla operatör zamanı isteyebilir.
Otomatik dolum makinası, şişe hareketini ve dolum çevrimini konveyör üzerinde belirli bir sıraya bağlar. Operatörün görevi ambalajları tek tek doldurmaktan çok ürün besleme, hat takibi ve kalite kontrolüne yönelir.
Otomasyona geçiş kararı yalnız günlük şişe adedine göre verilmemelidir. Ürün çeşidi, ambalaj değişimi, temizlik süresi, kapak yapısı, tesis alanı ve gelecekteki kapasite planı birlikte ele alınmalıdır.
Şişeleme makinası, dolum bölümünün yanı sıra konveyör, şişe kılavuzları, kapak kapatma, etiketleme ve ürün çıkış alanıyla birlikte planlanır.
Kompakt yerleşimde makineler birbirine yakın konumlandırılırken bakım kapaklarına, temizlik alanlarına ve operatör geçişine yeterli mesafe bırakılmalıdır.
Yalnız makinelerin dış ölçüleri üzerinden yerleşim yapılması yeterli değildir. Ürün tankı, kapak besleme ünitesi, etiket bobini değişimi ve elektrik panosuna erişim için gerekli alan da hesaba katılmalıdır.
Hat düz, L biçimli veya tesis akışına uygun farklı bir konveyör düzeninde hazırlanabilir. Ürün giriş yönü ile dolu ambalaj çıkış yönü işletmenin üretim ve sevkiyat düzenine göre belirlenir.
Yerleşim planında şu noktalar bulunmalıdır:
Dolum makinasının doğru hazırlanabilmesi için şu ürün ve üretim bilgileri paylaşılmalıdır:
Dolum Makinası | Otomatik Şişe Dolum Hattı, ürünün akış özelliklerine ve ambalaj yapısına uygun dolum yöntemini konveyörlü üretim akışıyla bir araya getirir. Gerçek ürün, şişe, kapak ve etiket numuneleri paylaşıldığında dolum başlıkları, ürün besleme düzeni, kapatma bölümü ve hat yerleşimi üretim şartlarına göre hazırlanır.
Dolum makinasının sıvı ürünleri şişelere otomatik olarak doldurma aşamalarını izleyin. Kompakt şişe dolum hattı; ürün ve ambalaj yapısına göre dolum, kapak kapatma, etiketleme ve kodlama üniteleriyle birlikte hazırlanabilir. Kozmetik, temizlik, gıda ve uygun kimyasal ürünlerin şişelenmesinde kullanılabilir.
Sıvı ürünleri belirlenen miktarda şişe veya uygun ambalajlara doldurur. Otomatik çalışma, tekrar eden dolumların daha düzenli yürütülmesine imkân verir.
Sıvı sabun, şampuan, kolonya, temizlik ürünü, uygun gıda ürünü ve kimyasal sıvılarda kullanılabilir. Dolum yöntemi ürün özelliklerine göre seçilir.
PET şişe, cam şişe ve konveyör üzerinde dengeli ilerleyebilen uygun plastik ambalajlara göre hazırlanabilir.
Bu ürün otomatik çalışma için hazırlanır. Kapak kapatma, etiketleme ve kodlama üniteleri eklendiğinde şişelemenin farklı aşamaları aynı hat üzerinde yürütülebilir.
Evet. Ürünün köpürme eğilimine göre dolum hızı, başlık yapısı ve dolum hareketi ayarlanmalıdır.
Ürünün viskozitesi ve akış özellikleri incelenerek uygun dolum yöntemi seçilebilir. Çok yoğun ürünlerde farklı pompa veya dolum donanımı gerekebilir.
Makinenin donanımına ve kullanılacak dolum yöntemine göre farklı dolum miktarları için ayar yapılabilir.
Şişe kılavuzları, dolum başlıkları ve konveyör ayarları uygun olduğunda farklı ambalaj ölçüleri kullanılabilir.
Evet. Şişe ve kapak tipine uygun kapatma ünitesi dolumdan sonraki bölüme eklenebilir.
Evet. Şişenin geometrisine ve etiketin ölçüsüne uygun etiketleme makinesi hat üzerinde konumlandırılabilir.
Kodlama ünitesi eklenerek üretim tarihi, son kullanma tarihi, lot numarası veya diğer takip bilgileri basılabilir.
Evet. Şişenin ölçüsü, ağız çapı ve konveyör üzerindeki duruşu uygun olduğunda PET şişe dolumu yapılabilir.
Evet. Cam şişelerin ölçüsü, ağırlığı ve hat üzerindeki dengesi dikkate alınarak uygun yönlendirme hazırlanabilir.
Üretim alanı sınırlı olan, manuel dolumdan otomatik doluma geçmek isteyen küçük ve orta ölçekli üreticiler için uygundur.
Kapasite; dolum miktarı, ürün akışkanlığı, şişe ölçüsü, dolum başlığı sayısı ve hatta eklenecek diğer makinelere göre belirlenir.
Ürün numunesi, şişe, kapak, etiket, hedef dolum miktarı, günlük üretim adedi ve üretim alanı ölçüleri paylaşılmalıdır.